Już 30 wrześnie 2023 r wchodzą w życie przepisy nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac, zastępując tym samym przepisy dotychczas obowiązujące z 24 sierpnia 2004 r. Zostało więc niewiele czasu aby przygotować się do ich wymagań. Należy spodziewać się, jak zawsze w takim przypadku, że zgodność z nowymi przepisami będzie kontrolowana przez inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy.

Jak wynika z kodeksu pracy Młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, ale nie przekroczyła 18 lat. Jego statusu w rozumieniu kodeksu pracy nie zmienia uzyskanie pełnoletności przez niepełnoletniego w rozumieniu kodeksu cywilnego (np. w sytuacji zawarcia małżeństwa). Nawet wówczas mają do niej zastosowanie przepisy ochronne wynikające z przytoczonego rozporządzenia.

W nowym rozporządzeniu znajdziemy dwa rodzaje wykazów:

1. wykaz prac wzbronionych młodocianym (których młodociany bezwzględnie nie może wykonywać),
2. wykaz prac przy których istnieje możliwość zatrudnienia młodocianych w wieku powyżej 16 lat, jeżeli jest to niezbędne do odbycia przygotowania zawodowego (prace te nie mogą mieć charakteru stale wykonywanych, a ich wykonanie ma ograniczyć się tylko do niezbędnych czynności w celu przygotowania zawodowego).

Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy a także chronić zdrowie i życie. Uwzględniając te obowiązki oraz zwiększone ryzyko spowodowane brakiem doświadczenia, niską świadomością zagrożeń, niedojrzałością fizyczną oraz psychiczną młodocianych pracodawca:

• zapewnia stały nadzór (instruktorów praktycznej nauki zawodu lub innych osób uprawnionych do prowadzenia praktycznej nauki zawodu) nad wykonywaniem pracy przez młodocianych;
• informuje młodocianych, w sposób dla nich zrozumiały, o możliwych zagrożeniach i o wszelkich podjętych działaniach dotyczących ochrony ich zdrowia;
• organizuje przerwy w pracy młodocianych dla ich odpoczynku w pomieszczeniach odizolowanych od czynników niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych;
• dostarcza młodocianemu nieodpłatnie środki ochrony indywidualnej zabezpieczające przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy oraz informuje młodocianych o sposobach posługiwania się tymi środkami;
• dostarcza młodocianemu nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, zgodnie z przepisami art. 237⁷ kodeksu pracy.

Dopuszczenie młodocianego do prac, o których mowa w załączniku nr 2 może nastąpić na podstawie oceny ryzyka, przeprowadzonej przed rozpoczęciem pracy. Ocena ryzyka powinna uwzględniać w szczególności:

• ocenę wyposażenia oraz organizacji stanowisk i miejsc pracy młodocianych;
• organizację procesów pracy oraz ich powiązanie;
• identyfikację czynników chemicznych, pyłowych, fizycznych i biologicznych występujących w środowisku pracy
• młodocianego, ich oddziaływanie na organizm młodocianego, stopień i okres narażenia na te czynniki oraz środki ochrony;
• formę, zakres i sposób korzystania z wyposażenia miejsc pracy, w tym z maszyn, narzędzi i sprzętu;
• zakres i poziom szkolenia oraz instrukcji udzielanych młodocianym.

Podstawa prawna:

• § 1-7 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac,

• art 204, 190 Ustawa z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy,

• art 10, 11 Ustawa z dnia 13.04.2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.